Czym jest trauma-informed care?
Trauma-informed care, czyli podejście uwzględniające doświadczenia traumatyczne, to sposób pracy terapeutycznej i opieki psychologicznej, który zakłada, że przeszłe wydarzenia mogą wpływać na zachowanie, reakcje emocjonalne i funkcjonowanie człowieka nawet wiele lat po ich wystąpieniu. Nie chodzi wyłącznie o pojedyncze, dramatyczne zdarzenia. Trauma może wynikać również z długotrwałego stresu, przemocy, zaniedbania czy relacji, w których granice były wielokrotnie naruszane. Kluczowe w tym podejściu jest zrozumienie, że pacjent nie „jest problemem” – problemem są doświadczenia, które wciąż rezonują w jego codzienności.
Dlaczego podejście uwzględniające traumę jest tak ważne?
Podejście trauma-informed nie polega na analizie samego wydarzenia, ale na budowaniu poczucia bezpieczeństwa, stabilności emocjonalnej i możliwości przeżywania uczuć w sposób kontrolowany i bezpieczny. Terapeuta zakłada, że objawy – takie jak nadmierna czujność, wycofanie, trudności w relacjach, problemy ze snem czy ataki paniki – mogą być sposobem organizmu na radzenie sobie z bolesną przeszłością. Dlatego proces leczenia opiera się na uważności, szacunku, braku oceniania i tworzeniu relacji opartej na zaufaniu.
Jak przeszłe doświadczenia wpływają na codzienne funkcjonowanie?
Wiele osób doświadcza trudności w relacjach, poczucia utknięcia, nawracających schematów czy emocji, które wydają się „zbyt intensywne” w stosunku do sytuacji. Wynika to z faktu, że ciało i układ nerwowy mogą wciąż reagować na dawne zagrożenia, mimo że obecnie nic takiego nie ma miejsca. Zaburzenia snu, problemy z koncentracją, przewlekły stres, drażliwość czy kłopoty z regulacją emocji to częste skutki nierozpracowanej traumy.
Objawy, które mogą wskazywać na nierozpracowaną traumę
U wielu osób pojawiają się sygnały, które warto potraktować poważnie, takie jak: trudności w bliskich relacjach, ataki paniki, przewlekłe napięcie, unikanie określonych sytuacji, nadmierne pobudzenie, poczucie winy lub wstydu bez wyraźnej przyczyny. Charakterystyczne może być także wrażenie, że stres w ciele pojawia się automatycznie, zanim umysł zdąży zrozumieć sytuację.
Kiedy warto rozważyć terapię traumy?
Terapia traumy może być pomocna, gdy objawy zaczynają ograniczać codzienne życie lub gdy pojawia się poczucie, że „coś jest nie tak”, ale trudno to nazwać. Szczególnie ważna jest pomoc, jeśli emocje mają tendencję do wymykania się spod kontroli, a ciało reaguje stresem nawet w neutralnych sytuacjach. Warto także skorzystać z terapii, gdy historia życia była pełna napięć, nawet bez jednego dramatycznego wydarzenia – długotrwałe doświadczenia mogą być równie obciążające jak nagłe traumy.
Najczęściej stosowane formy terapii ukierunkowanej na traumę
W podejściu trauma-informed wykorzystuje się różne metody, m.in. EMDR, terapię poznawczo-behawioralną ukierunkowaną na traumę, terapię schematów, terapię somatyczną czy pracę z układem nerwowym (np. podejścia oparte na poliwagalnej teorii). Choć różnią się technikami, łączy je to, że koncentrują się na bezpieczeństwie, regulacji emocji i odbudowie wewnętrznego poczucia stabilności.
Jak wygląda praca terapeuty w podejściu trauma-informed?
Terapeuta dba o stworzenie bezpiecznej przestrzeni, w której pacjent jest traktowany z pełnym szacunkiem i zrozumieniem. Tempo pracy dostosowywane jest indywidualnie, tak aby osoba w terapii mogła stopniowo zyskiwać kontrolę nad swoimi reakcjami, zamiast być nimi przytłoczona. Proces skupia się na budowaniu zasobów, rozumieniu sygnałów z ciała i odzyskiwaniu poczucia sprawczości.
Co daje terapia traumy i jakie zmiany można zauważyć?
W miarę postępów terapii pacjenci często odczuwają większy spokój, stabilność emocjonalną, poprawę jakości snu oraz łatwiejsze budowanie relacji. Zmniejsza się także poziom lęku i napięcia w ciele. Podejście trauma-informed pomaga spojrzeć na siebie z większą łagodnością i zrozumieniem, co staje się fundamentem odzyskiwania równowagi i życia w sposób mniej obciążony przeszłością.
